Veganistische producten krijgen steeds meer populariteit in Nederland. Wij krijgen vaker de vraag of ons bier ook veganistisch is. In dit artikel nemen we jullie mee in de wereld van bier en leggen we uit welke bieren wel en niet veganistisch zijn. Wat verstaan we eigenlijk onder veganistisch? Met veganistisch wordt bedoelt: het product bevat geen dierlijke grondstoffen maar ook tijdens het bereiden wordt er geen gebruik gemaakt van dierlijke producten. Zo eet een vegan geen dierlijke producten als melk en kaas, maar draagt hij ook geen leer. Maar bier is toch een natuurlijk product? Bier wordt gemaakt van graan, water, hop en gist. Dat zijn producten die veganistisch zijn. Soms worden er echter wat dingen toegevoegd aan het bier waardoor het niet meer veganistisch is. Denk aan honing, om het bier zoeter te maken of aan lactose. Lactose wordt soms toegevoegd om het bier romiger te maken en je ziet dit vaker bij stouts. In deze gevallen is het bier niet meer veganistisch, omdat er dierlijke producten inzitten. Er is nog een reden waarom niet al het bier veganistisch is, en dat heeft te maken met de filtering. Bij het gisten komen er vaak 'stukjes' in het bier. Dat noemen ze ook wel bezinksel. Het is niet prettig om teveel bezinksel in je bier te hebben, en om die reden wordt het bier gefilterd. Deze filters worden vaak gemaakt van dierlijke producten omdat dit goedkoop is en goed en snel werkt. Als dat het geval is, dan is het bier niet meer veganistisch. Hoe kan dan weten of het bier wat ik koop vegan is? Indien brouwers veganistisch brouwen (en/of filteren) dan vermelden zij dit meestal op het etiket. Zie je dus niets staan op het etiket en ben je veganistisch? Dan is het aan te raden om na te gaan bij de brouwer of ze veganistisch brouwen. Bij OnderNulPuntVijf hebben wij een aparte pagina voor alle bieren die vegan zijn. We beschrijven hieronder een paar brouwerijen die vegan brouwen. BRULO: Voorheen genaamd Coast Beer Co is een alcoholvrij only brouwer die mooie vegan craft bieren maakt. Smaak, kwaliteit en creativiteit staan centraal. Ze bestaan pas sinds 2019 en hebben inmiddels al meer dan 10 bieren uitgebracht. Het oog in het design van het logo en de blikjes is gekozen vanwege het nuchtere en wakkere karakter van het bier. Ze zijn gevestigd in Edinburgh, Schotland 🇬🇧. Freedl: Wanneer Duitse expertise, Italiaanse lifestyle en Ingrediënten uit de Alpen elkaar ontmoeten weet je dat het goed is. Deze twee bieren in. de smaken Classic en Calma zijn een chique en smaakvol veganistisch alternatief voor bier. Lowlander: Deze Nederlandse brouwerij brouwt voornamelijk met botanische ingrediënten: bloemen, planten, kruiden, Buiten dat, geven zij ook wat terug aan de natuur om de strijd aan te gaan met klimaatverandering. Meer hierover zie je in deze video.

We krijgen steeds meer vraag naar Glutenvrij Alcoholvrij bier. Niet alleen van mensen die allergisch zijn voor gluten, maar ook mensen die bewuster kijken wat ze wel of niet eten en drinken. Tijd voor ons om een in de wereld van de gluten, en in het bewonder de glutenvrije bieren, te duiken. Wat zijn gluten in bier eigenlijk? Het Voedingscentrum heeft als antwoord op deze vraag: “Gluten is een mengsel van eiwitten dat van nature voorkomt in bepaalde granen, zoals tarwe”. Om precies te zijn, het zijn de eiwitten gliadines en glutenines. Deze dienen als reservevoedsel voor de planten en zijn oplosbaar in water. Gluten komen voor in tarwe, spelt, rogge, gerst en gort. Gluten zitten daarom in brood, pizza en gebak. Maar het zit dus ook in pasta, soep, saus, snoep, ijs en… bier. Hoe kun je er last van hebben? Er zijn mensen die allergisch zijn voor Gluten. Ze leiden dan aan Coeliakie en mogen echt geen gluten hebben. Er zijn ook mensen die geen Coeliakie hebben, maar toch gevoelig zijn voor gluten. Waarom zit het in (alcoholvrij) bier? De meeste bieren zijn gemaakt met gerst of tarwe, waardoor er automatisch gluten in het bier zit. Er is hierbij geen verschil tussen bier met of zonder alcohol. Echter is er wel een oplossing hiervoor: glutenvrij alcoholvrij bier Hoe maken ze glutenvrij (alcoholvrij) bier? Dat kan door bij het brouwen van het bier in plaats van de normale graansoorten gebruik te maken van Haver of van het oergraan Teff. Daar zitten van origine geen Gluten in. Maar vaker worden de Gluten uit een normaal gebrouwen bier verwijderd. Het bier is dan “deglutanized”. Er zit dan minder dan 20 ppm gluten (= 20 mg/kg product) gluten in het product en mag dan ook gebruik maken van het officiële keurmerk van Crossed Grain. Meer informatie hierover vind je bij de Nederlandse Coeliakie Vereniging. Welk glutenvrij alcoholvrij bier is er? We hebben een aantal Glutenvrije Alcoholvrije bieren in onze shop. Het volledige overzicht vind je hier. We kijken goed of een bier glutenvrij is voordat we deze in deze categorie indelen. Mocht je zelf glutenvrije alcoholvrije bieren tegenkomen, dit glutenvrije alcoholvrije bier zullen wij dan zeker toevoegen aan het portfolio.

Afgelopen dinsdag was Wereldvrouwendag. In het kader daarvan interviewde ik iemand van Pink Boots Society, het netwerk van vrouwelijke professionals in de bierindustrie. In dat gesprek zei ze iets dat me aan het denken zette, over mijn smaakontwikkeling bij alcoholvrij bier. Ze vertelde over het bier (met alcohol) dat inmiddels haar favoriet is: ambachtelijke kriek van Cantillon. En hoe er ooit een tijd was dat ze het nodig vond om er verkruimelde suikerklontjes bij te doen om dat zachtzure bier te kunnen drinken. Ik drink graag alcoholvrij bier, maar er was een tijd dat ik het met aanzienlijk minder plezier dronk. Ligt dat eraan dat het alcoholvrije bier toen minder lekker was? Of heeft het vooral ermee te maken hoe mijn eigen smaak zich heeft ontwikkeld? Vond je ‘écht’ bier meteen al lekker? Dat eerste is ontegenzeggelijk ook waar. Maar net als al het andere bier, moet je non alcoholic leren drinken. Veel liefhebbers die alleen van bier mét alcohol zeggen te houden, vinden dat maar onzin. Want iets dat goed is, hoef je het niet te leren drinken. Op dat soort momenten ga ik graag de discussie even aan. Dan neem ik mijn gesprekspartners mee in een klein gedachtenexperiment: naar het moment in hun middelbare schooltijd dat ze voor het eerst ‘écht’ bier proefden. Vond je dat toen al meteen lekker, vraag ik dan? De meesten moeten toegeven dat bier met alcohol ook bepaald wennen is. Dat dat zo is, is niet raar. Het heeft te maken met de oerfunctie van smaak en proeven. Het zit in onze genen dat we bepaalde geuren en smaken wel of niet lekker vinden. Aroma’s en smaakindrukken van voedingsmiddelen die van oorsprong goed voor je zijn, vindt ons brein automatisch lekker. Maar er zijn ook geuren en smaken die werken als een alarmsignaal, voor dingen die niet goed zijn voor onze gezondheid: zuur of bitter bijvoorbeeld. ‘Blèh!’ roept ons bewustzijn Als er iéts niet goed is voor ons lijf, is het alcohol wel. Het is dan ook niet verwonderlijk dat ons bewustzijn automatisch ‘Blèh!’ roept, wanneer we voor het eerst een alcoholische versnapering toelaten tot onze mond. We moeten ons bewustzijn trainen dat het oké is om wel een biertje te drinken. En de meesten van ons lukt dat vrij aardig. De omgekeerde situatie doet zich voor als je alcoholvrij bier gaat drinken. Je bewustzijn heeft bepaalde schema’s gecreëerd over hoe bier hoort te zijn. En dat alcoholvrije bier voldoet daar maar ten dele aan. Dat smaakt lang zo uitbundig niet als bier waar wel alcohol inzit. Om echt plezier te beleven aan bier zonder alcohol, moet je niet alleen eerst een hele vracht diepgewortelde onderbewuste verwachtingen afbouwen die je smaak erop na houdt over bier. Je moet ook nog eens alles wat je jezelf hebt aangeleerd over hoe bier ‘hoort’ te zijn, bij het oud vuil zetten. Echt zo lekker dat je de alcohol niet mist Er was vroeger een brouwerij die reclame maakte met de kreet: “Zo lekker, dat je de alcohol niet mist.” Dat was absoluut een boude uitspraak, want in dat ‘Stenen Tijdperk’ van alcoholvrij bier was het nog echt iets voor doorzetters. Gelukkig heeft non alcoholic een enorme ontwikkeling doorgemaakt. Ik kom nu echt bieren tegen die aan die claim moeiteloos stand kunnen houden. Van het Poolse Maltgarden bijvoorbeeld, of van de Rügener Insel-Brauerei. Ook in Nederland brengen brouwers alcoholvrije bieren op de markt die bijzonder de moeite waard zijn. Wat dacht je van vandeStreek, Maximus of De Leckere. Zo gezien lijkt Utrecht het alcoholvrij-bier-epicentrum van de Lage Landen. Vroeger was het alcoholvrije bier minder lekker. In verband daarmee nog een tip tot slot. Als een pas uitgebracht alcoholvrij bier je niet overtuigt, serveer het dan niet zonder meer af. Zeker voor kleinere, ambachtelijke brouwerijen geldt, dat ze hun bieren steeds aanpassen en verbeteren waar dat nodig is. Zo kom ik vaak tegen dat een alcoholvrij dat eerst maar ‘zo-zo’ is, een poos later echt stukken is verbeterd. Net zoals een slungelachtige puber met vet haar en acné op z’n gezicht, op enig moment verderop in de tijd voor je kan staan. Uitgegroeid tot een leuke jongeman.

Met een stijging van 500% in tien jaar tijd is alcoholvrij bier een flinke opmars aan het maken. Vooral de komst van alcoholvrije speciaalbieren steeg enorm. Zo kennen we allemaal de IPA's, de stouts en een tal aan andere bijzondere craft bieren. We zien tegenwoordig ook een ander type bier dat steeds vaker opduikt, namelijk het sportbier. Is dit bier nou beduidend anders dan andere alcoholvrije bieren? Wij gingen op onderzoek uit. Isotoon bier Wat je vaak ziet staan op alcoholvrije (sport)bieren is: isotonische werking. Dit klinkt natuurlijk als magie in de oren en maakt dat wij het allemaal willen. Echter is dit puur marketing, want alle alcoholvrije bieren zijn isotoon. Isotoon verwijst naar een oplossing (alcoholvrij bier) waarvan het aantal opgeloste deeltjes per liter gelijk is aan die van een andere oplossing (ons bloed). Dat maakt dat het water, de koolhydraten, mineralen en vitaminen uit bier snel kunnen worden opgenomen in ons bloed wat ons herstel bevordert. Het goede nieuws is dan wel dat elk alcoholvrij bier isotoon is! Voedingsstoffen In vergelijking met alcoholhoudend bier, bevat alcoholvrij bier het dubbele aantal koolhydraten. Na het sporten is het zaak dat de reserves worden aangevuld, waardoor dit zeer wenselijk is. Buiten water, bevat alcoholvrij bier ook eiwit: zo'n 1 gram per 250 ml. Dit is iets minder dan alcoholhoudend bier, maar toch wederom fijn voor het herstel. Qua calorieën zit je bij een alcoholvrij bier ongeveer aan de helft van een alcoholhoudend bier. Vitamines Omdat bier wordt gemaakt van gerst bevat het ook verschillende vitaminen B. Indien er na het brouwproces ook nog gist wordt toegevoegd, bevat het bier ook vitamine B12 welke voor vegans of vegetariërs wat lastiger te vinden is omdat het veel zit in dierlijke producten. Mineralen De volgende mineralen zijn te vinden in alcoholvrij bier: natrium, kalium, calcium, fosfer, silicium en magnesium. Vooral kalium gaat veel verloren via zweet. Echter zijn het relatief kleine aantallen als je kijkt naar de aanbevolen dagelijkse hoeveelheid. Alle beetjes baten toch?! Vezels Tot slot zitten er in alcoholvrij bier natuurlijk vezels door de gerst. Echter met 0.25 gram per 250 moet je best wat drinken om aan je aangeraden algemene dagelijkse behoefte van 30 gram te komen. Alcoholhoudend bier drinken na het sporten Dit is eigenlijk niet aan te raden. Waarom? Omdat het lichaam aan het herstellen is van de inspanning en dan tegelijkertijd ook de alcohol moet verwerken. Het lichaam werkt dan dubbel zo hard. Het is beter om eerst te herstellen met alcoholvrij voordat je aan een biertje met alcohol begint. Onze topper: de Thrive Zoals je hebt kunnen lezen is alcoholvrij bier heel goed om te hersteldrankje voor na het sporten. Het bevat benodigde voedingsstoffen, vitamines, mineralen en vezels van nature en kan snel worden opgenomen door het lichaam. Nu staat er op de etiketten van het bier vaak niet precies hoéveel erin zit van ieder bestandsdeel. Het sportbier Thrive is hier wél heel uitgesproken in. Zij zetten hun alcoholvrije bier weg als het ultieme sportbier en wij begrijpen waarom. In hun blikje van 330 ML zit maar liefst 10 gram eiwit. Dat is bijna tien maal zoveel als in normaal alcoholvrij bier. Zoals we weten bevat het alcoholvrij bier van nature ook andere benodigde voedingsmiddelen en stofjes om te herstellen dus wat ons betreft is Thrive een hele goede keuze. Conclusie Al het alcoholvrij bier is een goed bier voor na het sporten, niet alleen speciale sportbieren. Kies je voor een sportbier omdat je nog sneller wil herstellen, zoek dan uit of er wel echt ingrediënten zijn toegevoegd die het bier beter maken dan een 'normaal' alcoholvrij bier zodat je je niet laat misleiden door marketing. Kies verder voor een bier dat niet te hoog is in koolzuur, zodat het aangenaam is om door te drinken. Wil je je lichaam voeden met veel eiwit na het sporten, ga dan voor de Thrive! Wil je nog meer lezen of de wetenschappelijke onderbouwing induiken, bezoek dan zeker het kennis instituut voor bier!

Het is algemeen bekend dat alcohol drinken nou niet bepaald gezond is. Toch moet een biertje of een wijntje op zijn tijd zeker kunnen. Behalve als je een kinderwens hebt, dan is het zaak om tijdig te stoppen met het drinken van alcohol. Toch drinkt een op de twintig vrouwen alcohol tijdens de zwangerschap. Hoe schadelijk is dit nou? Hieronder leggen we uit hoe het precies zit. Alcohol vóór de zwangerschap Het beste is om te stoppen met het drinken van alcohol op het moment dat je zwanger probeert te worden. Dit geldt voor de vrouw, maar ook voor de man. Alcohol zorgt namelijk voor een lagere vruchtbaarheid. Ook kan het zijn dat je al zwanger bent zonder dat je het weet en in dit geval is de alcohol die je drinkt meteen schadelijk voor de baby. Alcohol tijdens de zwangerschap Als je zwanger bent, is het af te raden om alcohol te drinken. De alcohol die je drinkt komt namelijk in je bloed, en via de placenta zal het kindje dit dus ook tot zich krijgen. De baby kan de alcohol alleen niet zo goed verwerken als de moeder waardoor het dus erg schadelijk is. De risico's van alcohol drinken tijdens je zwangerschap zijn een miskraam, een te vroeg geboren baby, een te lichte baby, schade aan de herenen en de organen van de baby of erger. Alcohol na de bevalling Als je borstvoeding geeft, is het ook niet verstandig om weer alcohol te gaan drinken. Wil je toch drinken? Wacht dan een paar uur per gedronken glas voordat je weer gaat voeden. Alcohol komt namelijk via het bloed in de melk terecht en je wil dit natuurlijk niet doorgeven aan je pasgeborene. Maar mag ik dan helemaal niks? Gelukkig zijn er veel alcoholvrije alternatieven op de markt. Zo koop je tegenwoordig alcoholvrije wijn, alcoholvrije spirits en alcoholvrij bier. Ook komen er steeds meer hippe frisjes die je even laten vergeten dat je de smaak van alcohol mist. Belangrijk wel is om te letten op het volgende verschil: alcoholvrij en alcoholarm. Alcoholvrij (in Nederland) is ook echt 0.0% alcohol. Dit kun je dus gerust voor, tijdens en na je zwangerschap drinken zonder dat het schadelijk is voor de baby. Alcoholarm kan nog enkele promillages alcohol bevatten en is dus af te raden. Bekijk hier alle alcoholvrije dranken op OnderNulPuntVijf Bron: AlcoholInfo

We liepen er al een tijdje mee rond: hoe kunnen het versturen van onze bieren duurzaam maken? We kwamen er op uit dat er twee onderdelen zijn waar we aan kunnen werken: het CO2 vrij versturen van onze pakketten en het zoveel mogelijk beperken van verspilling. plaatje: Vereniging Nederlandse Brouwers Ten aanzien van het eerste hebben we het initiatief genomen om de CO2 die het verzenden van de pakketten met zich meebrengt te compenseren. We zouden dit over kunnen laten aan de pakketvervoerders, maar die zijn helaas nog niet zover dat alle CO2 wordt gecompenseerd. Na een berekening (op de achterkant van een sigarendoosje) kwamen we er al snel achter dat wanneer we per bestelling één boom zouden kunnen planten, we meer dan genoeg CO2 compenseren voor het versturen van een pakket. Eén boom zorgt namelijk voor 314kg CO2 opname*, terwijl het versturen van een pakket tussen de 260 en 530 gram per pakket** ligt (afhankelijk van de manier van versturen). We compenseren de CO2 van het versturen van onze pakketten dus in veelvoud. Maar betekent dat dat we elke maand zelf bomen gaan planten? Dat doen we (nog) niet. We hebben daarvoor een organisatie in de hand genomen die ons daarbij helpt. We zijn op zoek gegaan naar een gerenommeerde organisatie en vonden Trees for the Future. Deze organisatie zet zich al meer dan 30 jaar in om meer bomen te planten en ze hebben inmiddels 220 miljoen bomen geplant. En dat doen ze niet zomaar random, maar ook nog eens heel slim. Zo planten ze bijvoorbeeld bomen rond een stuk landbouwgrond dat onbruikbaar is geworden doordat alle voeding uit de bodem is verdwenen. Door daar bomen omheen te planten wordt de landbouwgrond weer bruikbaar en is de plaatselijke bevolking ook nog eens op weg geholpen. Op deze manier zijn er door deze organisatie al meer dan 58 duizend akkers hersteld. Een ander belangrijk aspect van duurzaamheid voor onze shop is dat het soms voorkomt dat producten tegen de houdbaarheidsdatum aan lopen. En omdat we alleen lekkere bieren willen verkopen, halen we ze dan uit de verkoop. Maar om deze flesjes en blikjes, die op dat moment vrijwel altijd nog goed zijn, weg te moeten gooien, zou ons pijn doen. Daarom zijn we een samenwerking met To Good To Go aangegaan. Op het moment dat wij bieren hebben die tegen de houdbaarheidsdatum aan lopen, of als een blikje of flesje beschadigd is, bieden we deze tegen een gereduceerde prijs aan in de To Good To Go app. En uit onze ervaring blijkt dat de bieren dan altijd een goede eindbestemming krijgen. Mocht je naar aanleiding van deze blog vragen hebben, of als je ideeën hebt hoe we nog beter met duurzaamheid om kunnen gaan, laat het ons dan weten en stuur een mail naar info@ondernulpuntvijf.com. Meer informatie vind je ook op onze site. * Per jaar haalt een boom volgens Trees for the Future gemiddeld 15,7kg CO2 uit de lucht. Als wij uitgaan van een zeer voorzichtige levensduur van 20 jaar per boom, dan betekent dit dat een boom gemiddeld 314kg CO2 opneemt. **Bron: onderzoek van EY in samenwerking met Thuiswinkel.org (link)

Helderheid scheppen, daar waar veel onduidelijkheid heerst. Dat is een van mijn belangrijkste taken als biersommelier. Ik moest daar erg aan wennen. Ik vind het normaal om alle mensen in mijn omgeving hun eigen mening te gunnen. En zelfs de vrijheid om zich te vergissen. Maar ik ga eraan voorbij dat het voor velen kennelijk moeilijk is ergens een mening van de vormen. Van bier bijvoorbeeld. In mijn rol als biersommelier ben ik plotseling Hij Die Alles Weet Van Bier en kijken mensen naar mij. Want ik heb vast een mening waar zij dan houvast aan kunnen hebben. “O, help!” Maar gelukkig: alles went. Ook een rol als meningenmaker. De vraag die ik veel hoor, is hoe ik bepaal wat voor mening ik heb over een bier. Die ervaring delen met anderen helpt hen misschien zelf om hun eigen mening over een bier te vormen. Daarom gaat dit stukje over de manier waarop ik bepaal wat ik vind van een bier. Losse pols Een van de belangrijkste dingen is dat een brouwer die met toewijding, en naar eer en geweten een bier maakt, het verdient dat ik een gefundeerd oordeel erover vorm. Iets vinden van zo’n bier doe ik dus niet zomaar, vanuit de losse pols. Daar neem ik even een moment tijd voor. Mijn mening over zo’n bier komt tot stand doordat ik proef. Hoe proeven praktisch in z’n werk gaat, dat heb ik eerder in een blogje hier al eens uit de doeken gedaan. Op basis van wat ik proef, stel ik mezelf eerst twee basale vragen: is het prettig wat ik proef, en klopt het. Een positieve mening heb ik over bieren waarvan ik het prettig vind om ze te drinken. Onprettige bieren hebben ‘off flavours’. Voor het woord ‘flavour’ heeft het Nederlands eigenlijk geen treffend eigen begrip. Want het betekent in feite ‘dat wat je waarneemt via je neus en je mond’: een combinatie van geur, smaak en mondgevoel. Off flavours in alcoholvrij bier zijn bijvoorbeeld hele weeïge, vettige moutsmaken. Of hele schelle, bijna blikkerige smaaktonen van technisch geavanceerd bewerkte hop. Die ook nog eens met hun opdringerige mondgevoel heel lang bij je blijven. Qua geuren kan in non alcoholic bier een aroma van kuilgras nog wel eens nadrukkelijk aanwezig zijn, te midden van de andere geuren die je ruikt. Extreem Dan die andere vraag: klopt het? Het antwoord daarop is tweeledig. In de eerste plaats is het een kwestie van balans: werken al die geuren en smaken in het bier goed samen. Of zijn er tonen die er bovenuit steken en de totaalindruk verstoren? Daarnaast: voldoet een bier aan de verwachtingen die de brouwer mij als liefhebber voorspiegelt. Om een extreem voorbeeld te noemen: zet de brouwer op het etiket ‘pils’, maar ruik ik geuren van banaan en ziet het bier er bovendien mistig uit? Dan luidt het antwoord op die vraag of het klopt: nee, helaas niet. Wat opvalt is dat de indruk die ik krijg van een bier, verandert in de tijd. Ja, echt. Want vanaf met moment waarop je het hebt ingeschonken in je glas, treden er allerlei ontwikkelingen op in de geur en de smaak. Dat komt omdat het bier warmer wordt als het uit de koelkast op kamertemperatuur komt. Maar ook zuurstof uit de lucht is van invloed op het bier. Dat kan ervoor zorgen dat er zich smaken ontwikkelen die na een paar slokken toch gaan tegenstaan. Het is me meer dan eens overkomen dat ik een bier na de eerste indruk redelijk enthousiast incheckte op Untappd. Maar dat ik later mijn beoordeling fors naar beneden bijstelde. Daarom wacht ik tegenwoordig tot ik tenminste halverwege het glas ben, om te voorkomen dat ik voorbarig een oordeel vel. Tandenpoetsen Een onprettige nasmaak wil voor mij ook nog wel eens een afknapper zijn. Dus eigenlijk kan ik mijn eindoordeel over een bier pas vellen als het al een uur geleden is dat ik het laatste slokje heb doorgeslikt. Ik herinner me dat van de oude Hertog Jan 0.0%. Toen ik die voor het eerst met aandacht proefde, vond ik de eerste indrukken best oké. Dat veranderde naarmate het bier warmer werd in mijn glas. En ’s avonds bij het tandenpoetsen werd ik het nog steeds gewaar: alsof de kwistig toegepaste hoppreparaten een metalig laagje in mijn mond had gevormd. Way too much… Hoe bepaal ik wat ik vind van een bier? Een hele belangrijke vraag bewaar ik bij mijn meningsvorming voor het laatst. Zou ik dat bier nog een keer willen drinken? Is het voor herhaling vatbaar? Of houden we het bij deze ene, eerste kennismaking? Wat dat betreft werkt het met het voor de eerste keer proeven van een bier net als bij een date. Daarbij hebben de meeste mensen die mij vragend aankijken over bier, vast een veel duidelijkere opvatting over wat ze ervan vinden. Met dit bier wil ik absoluut voor een tweede keer op date... 🥰: Maltgarden Sunset Free Red

Het aantal soorten alcoholvrij bier is de laatste jaren enorm gegroeid. Van bijna alle reguliere soorten is er ook een alcoholvrij variant. Er wordt volop geëxperimenteerd en gezocht naar lekkere smaken. Het is verwonderlijk dat Alcoholvrij op Untappd nog altijd als één soort wordt gezien, terwijl er zoveel variatie te krijgen is. We zetten de belangrijkste (alcoholvrije) biersoorten voor je op een rijtje: India Pale Ale (IPA): verreweg de meeste alcoholvrije bieren zijn IPA. Door de toevoeging van extra hop wordt dit bier bitterder en/of krijgt het extra aroma. Het is nu de populairste bierstijl (ook van de bieren “met”) en er zijn tientallen varianten van de IPA ontstaan, waaronder West Coast, New England, Double Dry Hopped, Single hop, etc. Bitterheid: 40-100 IBU Kleur: 12-35 EBC Blond of Golden Ale: een goud-geel bier met een mooie balans tussen zoete en bittere smaken. Soms ook met een beetje fruitachtige tonen erin. Kleur: 7-14 EBC Bitterheid: 15-30 IBU Dubbel en Tripel: onder de reguliere bieren zijn dit klassiekers. Van origine trappistenbieren en in alcoholvrije variant nog erg onderbelicht. De Belgische brouwer Force Majeur heeft mooie exemplaren in zijn assortiment en de Dubbel zien we vaker terug als Bruin/Brune bij internationale brouwers. Tripel Kleur: 10-25 EBC Bitterheid: 15-40 IBU Dubbel Kleur: 45-80 EBC Bitterheid: 15-30 IBU Weizen: een Duits bier dat met tarwe en specifieke gistsoorten wordt gebrouwen. En volgens het Duitse Reinheitsgebot, dus zonder verdere toevoegingen. Zeer populair als alcoholvrij omdat de tarwe in combinatie met de gebruikte gist een specifieke smaak geeft. Kleur: 6-22 EBC Bitterheid: 8-15 IBU Witbier: een van oorsprong Belgisch bier dat, in tegenstelling tot de Weizen, gebrouwen wordt met ongemoute tarwe. Daarnaast worden er kruiden aan toegevoegd waardoor het een frisse smaak krijgt en perfect geschikt is om als alcoholvrij bier te maken. Kleur: 4-8 EBC Bitterheid: 10-20 IBU Porter: dit zeer donkere bier werd gedronken door Engelse havenarbeiders (‘porters’) en is van oorsprong een sterk bier. Dit bier vormde ook de basis voor de Stout zoals we hem nu kennen. We zien slechts sporadisch alcoholvrije varianten hiervan. Kleur: 45 - 250 EBC Bitterheid: 20 - 40 IBU Stout: een van oorsprong Engelse biersoort (’stout’ betekent dik of zwaar) en heeft als meest typische kenmerk zijn bijna zwarte kleur. Die wordt veroorzaakt door sterke verhitting waardoor de mout iets verbrandt. Kenmerkend is dat de eerste slok iets waterigs heeft en de typische smaak daar achteraan komt. Kleur: 80-250 EBC Bitterheid: 30-90 IBU Pilsener: oftewel pils is het meest gedronken bier ter wereld. Een ondergistend, helder bier. De, vooral Duitse, hopsoorten geven dit bier ook de karakteristieke pils-smaak. Dit is vooral het speelveld van de grote commerciële brouwerijen, zowel met als zonder alcohol. Kleur: 4-10 EBC Bitterheid: 20-45 IBU Fruitbier: bij veel bieren wordt aan het eind van het brouwproces fruit toegevoegd. De bekendste is de klassieke Belgische Kriek, met een aromatische kersensoort. Moderne, innovatieve brouwerijen experimenteren ook vaak met fruit. Uitermate geschikt om alcoholvrij bier mee te maken door de expressieve smaken. Er zijn geen eenduidige richtlijnen voor alcoholpercentage, kleur en bitterheid af te geven. Sour: een biersoort dat bekend is geworden door de Geuze en staat bekend om, je raad het niet, zijn zure smaak. Zurig bier kun je op verschillende manieren maken: door het gebruik van wilde gisten (zoals de Geuze), het gebruik van melkzuurbacteriën of door “kettle souring”. Kleur: 10-25 EBC Bitterheid: 10-20 IBU Gose: een van oorsprong Duits bier met een licht zoutige smaak doordat er zout water wordt gebruikt als basis. Vaak wordt er ook nog iets van fruit of kruiden toegevoegd. Het bier bevat doorgaans veel koolzuur. Kleur: 5-20 EBC Bitterheid: 5-30 IBU Genoeg te ontdekken dus. Note: Wat is IBU en EBC? In bierbeschrijvingen of op het flesje of blikje kom je verschillende afkortingen tegen. We leggen de meest voorkomende kort aan je uit: IBU: is de afkorting voor International Bitterness Units. Onder de 20 IBU is een bier weinig bitter en boven de 40 proef je overduidelijk de bitterheid van de hop. EBC: is een maat voor de kleur van bier en is vastgesteld door de European Brewery Convention. 1 EBC komt overeen met de kleur van 1 ml jodium opgelost in 100 ml water. Van Blond bier tot een bijna zwarte Stout wordt de EBC-waarde steeds hoger. Over wat ABV is lees je alles in deze blog.

Eerder deze week kwam ik een interessante post tegen op de sociale media van een bevriende brouwerij. Het had te maken met goede voornemens. En er werd de wens uitgesproken dat die niet met Dry January te maken hebben. Omdat betreffende brouwerij van haar volgers “wel wat beters” zei te verwachten. Dat intrigeerde me en zette aan het denken over de redenen die mensen hebben om hun alcoholconsumptie een maandlang wél op pauze te zetten. De voornaamste reden voor mij is dat ik het beschouw als een soort jaarlijks periodiek onderhoud van mijn lijf. En als zodanig als een blijk van liefde voor mezelf, een vorm van mezelf serieus nemen. Natuurlijk: iedereen is de smid van zijn eigen geluk. Maar goede gezondheid is niet vanzelfsprekend. Als er een ding is dat deze tijd duidelijk maakt, dan is het dat wel. Niet als doel op zichzelf. Als je gezond bent van lijf en leden, ben je beter in staat om van het leven te genieten. Daarbij gaat het niet alleen om de manier waarop je maandagochtend na je weekend uit je bed stapt. Keuzes voor je gezondheid in het nu hebben ook gevolgen voor straks. Iedereen wil oud worden. Maar hoe is het om oud te zijn? Nu rustig aan doen met alcohol vergroot je kans dat je er nog tot in lengte van dagen van kunt blijven genieten. En van alle andere dingen die het leven de moeite waard maken. Voor mij voldoende reden om ‘mindful’ te zijn bij het genieten van lekker bier. Vakantie voor je lijf Ik begrijp dat niet iedereen daar zo over denkt. Tot een jaar of wat geleden ik zelf ook niet. Maar inmiddels ben ik mijn alcoholconsumptie tijdens Dry January op pauze zetten gaan beschouwen als een vorm van goed zorgen voor mezelf. Net zoals ik (het hel jaar door) bewust kies wat ik eet, zo vaak mogelijk een stuk wandel en zorg voor een goede nachtrust. Waarbij al die dingen op elkaar van invloed zijn. En op z’n tijd een goede uitspatting is zeker toegestaan. Ook mezelf vakantie gunnen is zo’n manier van goede zelfzorg. En vier weken even geen alcohol is vier weken vakantie voor je lijf. Hoe dat zit, daarover lees je hier meer. Bij Dry January gaat het er ook niet om, bier en alcohol helemaal en voor altijd af te zweren. Waar het om gaat is om bewust te worden van je gewoonten. Want hoe vaak gebeurt het eigenlijk dat je een biertje neemt zonder daar verder bij na te denken? Het lijkt misschien alsof #IkPas iets betuttelends heeft. Maar eigenlijk heeft het alles met vrijheid te maken. Jij hebt de regie. Jij bepaalt zelf wat je wanneer drinkt. Bewusteloos Het lijkt alsof voor veel mensen het idee van goed zorgen voor jezelf, niet cool is. Tenminste, die indruk wekt een uitspraak dat ze “wel wat beters verwachten” van mensen dan vier weken niet ‘aan de drank’ gaan. Ik vraag me af of ze ook zo slecht zorgen voor andere ‘lichamen’ die in hun leven belangrijk zijn. Voor hun brouwinstallatie bijvoorbeeld, of voor hun auto. Statussymbool of vervoermiddel: ik geloof er niks van dat ze daar zomaar wat in rondrijden, zorgen- en ‘bewusteloos’. Jaarlijks onderhoud is voor hen allicht vanzelfsprekend: grote en kleine beurt, apk. En dat terwijl een auto vervangbaar is. Van je lichaam krijg je er in dit leven maar een.

Dry January wordt steeds populairder. Over waarom dat zo is kunnen we een hele aparte blog schrijven. Maar we krijgen regelmatig de vraag of je wel alcoholvrij bier mag drinken tijdens je maand “zonder”. En onze bieren zijn zelfs voor het grootste deel alcoholarm. Mag dat? Het korte antwoord is JA! Dry January is een afspraak die je met jezelf maakt om een maand lang geen alcohol te drinken. Daar heb je je eigen reden(en) voor. Dat kan je gezondheid zijn of dat je beter wilt slapen. Maar ook afvallen en geld besparen kunnen argumenten zijn. De meest genoemde reden waarom meegedaan wordt met Dry January is dat je een patroon wilt doorbreken. Je wilt beter NEE kunnen zeggen tegen een (ongezonde) gewoonte. Screenshot: NPO3 Maar dat wil natuurlijk niet zeggen dat je saai in een hoekje moet gaan zitten of dat je minder lekkere drankjes moet gaan drinken. Met de opkomst van heel veel lekkere alcoholvrije alternatieven zou je wel gek zijn als je die wereld niet zou gaan ontdekken. Uit eigen ervaring kan ik melden dat “onder nul punt vijf” perfect bij Dry January past. Zelf drink ik al 15 jaar geen alcohol tussen carnaval en Pasen (zeg maar de katholieke variant van Dry January). En heel eerlijk: in het begin was ik rete principieel. Ik at zelfs geen kersenbonbon en ook in wijn gestoofde kip sloeg ik af. Ik voelde me oprecht schuldig toen ik een Palm bier met 0,25% alcohol* dronk in een restaurant. Maar die Palm zette mij wel aan het denken. Minder dan 0,5% alcohol in een drankje geeft nog steeds alle voordelen die ik nastreef met mijn alcoholvrije periode (beter slapen, afvallen, nee kunnen zeggen). En op deze manier heb ik alcoholvrij en -arm bier ingepast in mijn droge periode. En dat bevalt erg goed. Wat zou er dan op tegen kunnen zijn? Vanuit de organisatie van IkPas zeggen ze over alcoholvrij bier: “we zullen het nooit actief promoten als alternatief, omdat je er toch de associatie met alcohol door blijft houden.” Waarop ze volgen met: “met mate en als het je helpt om je uitdaging te volbrengen, dat verbieden we natuurlijk niet!” De gedachte die achter deze negatieve houding ligt is dat je, als je alcoholvrij bier drinkt (of wijn, of gin, of… ) je toch aan alcohol blijft denken. En dat is, zeker voor mensen die een serieus probleem hebben met alcohol, deels ook zo. Wij pleiten er voor om, ook tijdens Dry January, de alcoholvrije bieren te omarmen Aan de andere kant helpen alcoholvrije drankjes je om te gaan met een leven zonder (of in ieder geval minder) alcohol. Zo zien we steeds meer beergeeks die doordeweeks de alcoholvrije bieren ontdekken zodat ze katervrij op Untappd in kunnen blijven checken. Op vrijmibo’s wordt ondertussen meer alcoholvrij bier gedronken dan bier “met”. Wij pleiten er daarom voor om, ook tijdens Dry January, de alcoholvrije (en -arme) bieren te omarmen, zodat dit een stimulans is om ook gedurende de rest van het jaar een toontje lager te drinken. Tot slot willen we graag aangeven dat we, ondanks ons afwijkend standpunt ten opzichte van alcoholvrij bier, het initiatief IkPas van harte toejuichen. We raden je aan om, als je aan Dry January meedoet, je aan te melden op hun site of de app te downloaden. Er staan meerdere tips en hulpmiddelen die je door een droge januari heen kunnen helpen. Proost! *in het begin was Palm Green 0,25%, inmiddels is het, zoals zoveel commerciële AV bier 0,0% geworden en heet het Palm 0.0

Voor journalisten van dagbladen en radio ben ik inmiddels de go to-guy als het gaat om hun vragen over genieten van alcoholvrij bier. Laatst was het weer raak. In een en dezelfde week belden ze van het NRC en dagblad De Limburger. En steeds begint zo’n gesprek met de vraag: hoe komt het toch dat alcoholvrij bier de laatste jaren zo’n enorme vlucht aan het nemen is? Mijn antwoord is dan tweeledig: dat ligt aan de bierliefhebbers en aan de brouwers. Succesfactor bierliefhebbers Bierliefhebbers ontwikkelen een steeds groter gezondheidsbewustzijn. Dat zorgt ervoor, dat ze steeds vaker niet automatisch naar alcohol grijpen wanneer ze zin hebben in bier. Daarnaast zijn er meer en meer consumenten die zich openstellen voor andere kleuren, geuren en smaken in bier. De tijd bier helder en goudgeel hoorde te zijn, ligt al vele jaren achter ons. Daardoor zitten talloze ‘nieuwe’ bierstijlen in de lift, die zich heel goed lenen om er een non alcoholic variant van te maken. Misschien nog wel beter dan het pils dat nog steeds het allermeest gedronken bier is op de hele wereld. De ‘natuurkundige’ en de ‘biologische’ methode Maar ook brouwers dragen hun steentje bij aan het succes van alcoholvrij bier. De technologische mogelijkheden om bier te brouwen dat tenminste 99,5% vrij is van alcohol, hebben de afgelopen jaren echt een spectaculaire ontwikkeling doorgemaakt. Grofweg zijn er twee manieren om alcoholvrij bier te maken: een ‘natuurkundige’ en een ‘biologische’. Geavanceerde technologie Bij de ‘natuurkundige’ aanpak brouwen brouwers eerst bier mét alcohol. Via een geavanceerd technologisch procedé halen ze vervolgens de alcohol eruit. In veel gevallen gebeurt dat met vacuümdestillatie. Dan hoeft het bier maar te worden verwarmd tot een graad op 35, een temperatuur waarbij het verder niet al te veel geweld wordt aangedaan. De alcohol verdampt. Dat is de reden dat je grote brouwerijen vorig voorjaar, tijdens de eerste corona-lockdown, op grote schaal gratis handsanitizer zag uitdelen aan zorginstellingen. Wat de verdampte alcohol achterlaat aan smaak en karakter aan bier, moeten brouwers vervolgens weer opbouwen in het gedealcoholiseerde bier. Dat is een heel werkje en een ambacht op zichzelf. Daartoe hebben ze bij Heineken eerst nauwgezet alle geuren en smaken in hun befaamde pils in alle chemische componenten gedeconstrueerd. Dat klinkt misschien een beetje twijfelachtig. Maar vergeet niet: hoewel bier sinds mensenheugenis een natuurlijk en ambachtelijk product is, alle heerlijke geuren en smaken zijn het resultaat van scheikundige verbindingen. Dat was altijd al zo en zal altijd zo blijven, dus verder niks geks. De Fenix Wat ook kan: een brouwerij past zijn bierrecept aan alvorens het in de installatie gaat die het bier van de alcohol ontdoet. Die methode gebruiken ze in Lieshout bij Royal Swinkels Family Brewers. Hun installatie, de Fenix, is misschien op het moment wel de meest geavanceerde van Nederland. Onderstaande afbeelding geeft je een impressie van de Fenix. Daaruit is onder meer Swinkels' 0,0% afkomstig: als je het mij vraagt het beste alcoholvrije pils van Nederland op het ogenblik. Een andere voorbeeld van een ‘gedeacoholiseerd’ bier is Sportzot van brouwerij De Halve Maan. Deze familiebrouwerij uit Brugge maakt gebruik van omgekeerde osmose om alcohol uit hun befaamde Belgisch blond Brugse Zot te halen. Je begrijpt dat alcoholvrij bier produceren via de ‘natuurkundige’ methode alleen kan met state of the art technologie. Een hele kapitaalintensieve aangelegenheid, alleen weggelegd voor brouwerijen met diepe zakken. Alleen op deze manier is het mogelijk om bier te maken dat echt 0.0 is. De installaties die brouwers hiervoor gebruiken, doen in vrijwel niks meer denken aan het oude brouwersambacht. Ze zouden niet misstaan in de havens van Antwerpen of Rotterdam. Wat overigens niet betekent dat ik dat afkeur. In het brouwersvak zijn er altijd technologische ontwikkelingen en verbeteringen geweest. De houten maischkuip en roerstok zijn lang geleden al afgezworen. En dat was niet voor niks. Een veel interessantere vraag voor mij als biersommelier én liefhebber is: hoe maken brouwers het beste bier? Zonder op kwaliteit te beknibbelen! Koude vergisting Heel wat minder knaken kost het als een brouwerij non alcoholic bier wil maken via, wat ik noem, de ‘biologische’ methode. Daarbij gaat het er heel wat meer ambachtelijk aan toe. Deze aanpak staat dicht bij de manier waarop brouwen al millennia in zijn werk gaat. Het grote verschil is dat brouwers werken met gist die heel weinig alcohol aanmaakt. Op deze manier kunnen brouwers ervoor zorgen dat er in hun bier niet meer dan 0,3 tot 0,5% alcohol ontstaat. Vergisting vindt plaats op hele lage temperatuur. Brouwers spelen ook met de samenstelling van hun recept. Zo kunnen ze ervoor zorgen dat er in het wort minder suikers komen die de gist omzet in alcohol. De giststammen die brouwers hiervoor gebruiken, waren oorspronkelijk bekend als een bijproduct van de wijnbouw. Maar tegenwoordig worden ze op grote schaal gecultiveerd door biergistproducenten, speciaal voor laag alcoholische bieren. Je kunt ze voor een paar euro online bestellen. Dat maakt dat iedere thuisbrouwer die een beetje hygiënisch werkt, een eigen non alcoholic bier kan brouwen. Grote mogelijkheden voor ‘kleine’ brouwers Waarschijnlijk alle kleinere, onafhankelijke brouwers in de shop van Ondernulpuntvijf bedienen zich van deze ‘biologische’ methode van koude vergisting. VandeStreek Bier uit Utrecht is er groot mee geworden. Meer dan de helft van de omzet komt bij hun inmiddels uit alcoholarme bieren. Wat niet verbaast, want ze zijn echt top of the bill. Heb je hun nieuwe Fun House NEIPA al geprobeerd? Ook uit België komen meer en meer mooie alcoholvrije opties die zeer de moeite waard zijn om mee kennis te maken. Ik was zelf positief verrast door Pico Nova van Brussels Beer Project. Nog een aanrader tot slot: de alcoholvrije variant van Cornet, van brouwerij De Hoorn. Met een prachtige gulle schuimkraag en verrassend veel smaak, zonder de enorme zoetheid die dit bier mét alcohol eigen is. Waarbij de eerlijkheid wel gebiedt te zeggen dat Cornet Oaked Alcohol Free tot stand is gekomen met de technologie van Swinkels. Zo zijn er van grote maar ook kleine brouwers steeds meer bieren te ontdekken die voor tenminste 99,5% vrij zijn van alcohol die je met plezier drinkt. En alle ontwikkelingen zijn nog lang niet ten einde. Een mooi vooruitzicht om het glas op te heffen, vind je niet? In die zin: proost!

Daar ben ik heel eerlijk in: als liefhebber stel ik eisen aan hoe ik bier drink. Een feestelijke, gulle schuimkraag in mijn glas bier vind ik echt een must. Dat zou jij ook moeten vinden, want dat verdien je. Als gast in het café of restaurant, maar ook als je thuis van een biertje geniet. en mooi schuimend bier kan alleen in een glas dat echt goed schoon is. In een horecazaak waar ze echt liefde voor bier hebben, zit het over het algemeen wel snor. Thuis besteed ik er echt aandacht aan om de glazen waar ik mijn bier uit drink, mooi schoon te krijgen. Ik ken de do’s en dont’s als biersommelier natuurlijk. Maar soms gaat het toch mis. Zo dood als een pier Ik had een schone theedoek uit de keukenla getrokken. Een klein moment van overweging toen ik mijn favoriete bierglas onder de hete kraan had afgespoeld. Die schone theedoek was nog droog, dat glas was het eerste waar ik hem voor ter hand zou nemen. Dus ik veronderstelde dat ik gerust ook de binnenkant van het glas ermee kon afdrogen. ’s Avonds bij het eten schonk ik er een mooi abdijbier in. Om te ontdekken dat ik het allicht beter niet van binnen had kunnen afdrogen. Want het bier sloeg meteen zo dood als een pier. Het vestigde mijn aandacht weer op een belangrijke vraag: hoe maak je een bierglas schoon zodat bier op de beste manier erin tot zijn recht komt? Boosdoeners Laten we bij het begin beginnen. Er zijn een aantal dingen waar jouw favoriete drank (bier, zonder of met alcohol) niet tegen kan in een glas. Boosdoener #1 is vet. Zeep- of zetmeelresten en stof volgen op korte afstand. Vet, zeep of zetmeel laten een onzichtbaar laagje achter aan de binnenkant van het glas. Dat is een efficiënte killer van een mooie schuimkraag op je bier. (Waarom die schuimkraag ook beter is voor het bier, leg ik een andere keer nog eens uit.) Stof zorgt ervoor dat het koolzuur in je bier belletjes vormt aan de binnenkant van je glas. Zo’n stofje vormt een mooi mousseerpunt. Het schuimt dan misschien wel goed in het glas, maar aan die bubbeltjes herken je dat het toch niet perfect schoon is. Ik moet daar altijd wel om grinniken: als ik op Instagram een gelikt gestylede foto zie van een beerfluencer. Alles klopt, maar op de bolling in het glas tekenen zich koolzuurbelletjes af… Close, but no cigar… In de machine of met de hand Bierglazen afwassen kan op twee manieren: met de hand of in de machine. In het café gebruiken ze dikwijls afwasmachines uitsluitend voor het reinigen van glazen en serviesgoed. Dat zijn vaak geavanceerde apparaten die gebruik maken van technologieën als omgekeerde osmose. De afwas erin wordt op die manier schoner dan schoon. Zelfs ongemakken als het coronavirus zijn niet tegen zoveel waskracht bestand. De glazen drogen met hete lucht, zodat ze echt optimaal schoon weer uit de machine komen. Als je thuis een afwasmachine hebt waar je bierglazen in wilt reinigen, zorg dan dat die van de binnenkant goed schoon is. Vaak ruikt je vaatwasser fris en komen ook borden, kopjes, pannen en bestek er mooi helder uit. Maar desondanks zweven er onzichtbare vet- en zetmeelresten in het apparaat rond. Daar doe je je bierglazen geen plezier mee. Uitsluitend voor bierglazen Ook als ik een vatwasser zou hebben, gaf ik er toch de voorkeur aan om bierglazen met de hand af te wassen. In een schoon sopje, zo heet als je kunt verdragen om het werkbaar te houden. Als je de hele afwas met de hand doet, pak dan de bierglazen als eerste aan. Gebruik geen afwasborstel waar je eerst de vuile lasagneschaal mee hebt schoongeboend. Of waarmee je door de koekenpan bent gegaan nadat je er speklappen in hebt staan te bakken. Ik heb in mijn aanrechtkastje een vaatborstel die ik uitsluitend voor bierglazen gebruik. Dat werkt uitstekend. Sop een bierglas niet alleen van binnen en maar ook van buiten goed schoon. Zo voorkom je afdrukken van (vette) vingers op de buitenkant van het glas. Of een randje met lippenstiftresten, waar je vriendin het glas aan haar lippen heeft gezet. Dat vind ik in de horeca echt een afknapper en thuis bevordert het mijn biergenot ook niet echt. Maar als je bierglazen echt met aandacht reinigt, is het makkelijk te voorkomen. Nog een tip: spoel je afgewassen bierglas grondig na met heet water. Wederom van buiten en van binnen. Check of alle zeepresten echt weg zijn. Afdrogen En dan: afdrogen. Ik zeg: met een schone theedoek alleen van de buitenkant. Zet afgewassen bierglazen vervolgens omgekeerd op een schone droogdoek of een dubbelgevouwen stukje keukenpapier. Laat ze uitdruppen, achtergebleven vocht neemt de doek of het keukenpapier op. Zet ze na een poosje weer rechtop zodat de binnenkant aan de lucht kan nadrogen. Zo voorkom je ook dat het materiaal van je droogdoek pluisjes achterlaat in het glas. Nog een pro-tip tot slot. Maak het jezelf gemakkelijk. Spoel na het bierdrinken je bierglazen even om voordat je ze op het aanrecht achterlaat. Zo voorkom je dat het schuim opdroogt dat bij het bierdrinken aan de binnenkant van de glazen achterblijft. En hoef jij bij het afwassen vervolgens (iets) minder je best te doen om het goed schoon te krijgen. Ben je trouwens nog op zoek naar een favoriet bierglas? Ik zag dat Raoul een mooi model glazen heeft gevonden, waarin geuren en smaken van de meeste bierstijlen optimaal tot hun recht komen. Als ik niet zelf al een enorme collectie bierglazen zou hebben, zou ik er beslist een paar van hebben besteld. Want dit model bierglas staat onder bierkenners echt heel goed bekend.